„Strajk”

Na tej zasadzie został! zrealizowany i zmontowany „Strajk” W wielkiej scenie masakry strajkujących robotników Eisenstein montował poszczególne ujęcia z obrazami uboju bydła w rzeźni. Film był szokujący, ale nie stanowił największego osiągnięcia reżysera. Tym największym osiągnięciem stał się dopiero następny jego obraz, „Pancernik Potiomkin”, dzieło, które stano-wiło prawdziwą rewolucję w kinematografii światowej, wywołało burzę entuzjazmu na całym świecie i podniosło sztukę filmową do rangi, o jakiej nie śmieli nawet marzyć dawni pionierzy kinematografu. Mimo że od czasu powstania „Pancernika Potiomkina” (1925) minęło bez mała czterdzieści lat, film ten, udźwiękowiony, ciągle jeszcze oglądać można w kinach i na ekranie telewizyjnym wielu krajów świata, co ciekawsze zaś, na sporządzanych co jakiś czas w drodze ankiety listach najlepszych filmów świata „Pancernik Potiomkin” zajmuje, od momentu swego po-wstania, nieodmiennie pierwsze miejsce!

Film miał powstać celem upamiętnienia dwudziestej rocznicy rewolucji 1905 roku. Autorką scenariusza była stara działaczka rewolucyjna, Nina Agadżanowa-Szutko. Była to tak zwana „wszystkoistyczna” historia, obejmująca ważne historycznie wypadki związane z rokiem 1905. O pomieszczeniu tego na ekranie oczywiście nie mogło być mowy i wówczas Eisenstein zdecydował się na wyjęcie ze scenariusza jednego tylko epizodu, związanego z buntem marynarzy na po-kładzie okrętu wojennego „Kniaź Potiomkin”, wchodzącego w skład carskiej floty czarnomorskiej. Bunt ten był faktem autentycznym, pancernik, opanowany przez rewolucyjnych marynarzy, uciekł z portu w Odessie do Rumunii, gdzie załoga jego została internowana w Konstancy. Zakończenie tej brawurowej akcji, przypominającej nieco niedawne porwanie portugalskiego statku „Santa Maria” przez przeciwników dyktatury Salazara, było smutne; po upadku rewolucji 1905 roku marynarze wydani zostali przez rząd Rumunii władzom carskim i częściowo straceni, częściowo skazani na zesłanie. Eisenstein nie doprowadza jednak historii załogi do końca — uczynił ze swego filmu wielki hymn na cześć zwycięskiej rewolucji.